Σαν σήμερα (18/4/1944): Ο Πολυθεάτης Κώστας Σύρμπας – 82 χρόνια από τον απαγχονισμό του

Η προσωπικότητα του Κώστα Σύρμπα συνιστά ένα από τα πλέον εμβληματικά παραδείγματα της συγκρότησης της νεανικής αντιστασιακής ταυτότητας στον θεσσαλικό χώρο κατά την περίοδο της Εθνικής Αντίστασης. Σύμφωνα με τοπικές μαρτυρίες και διαθέσιμες πηγές, η σύλληψή του υπήρξε απόρροια ανεπιτυχούς εγχειρήματος μονάδων του εφεδρικού ΕΛΑΣ, τον Απρίλιο του 1944 αλλά και οργανικής εμπλοκής του τοπικού δωσιλογισμού στην κατοχική βία, με το ανεξίτηλο στίγμα της "εθνικής αναξιότητας" των φορέων του. Το γεγονός αυτό οδήγησε στον δημόσιο απαγχονισμό πέντε μελών της ΕΠΟΝ στις 18 Απριλίου, στην πλατεία Ρήγα Φεραίου των Τρικάλων, μια πράξη που εντασσόταν στη ναζιστική στρατηγική της τρομοκράτησης και του κοινωνικού παραδειγματισμού.

Ιδιαίτερη δραματικότητα προσδίδει στο γεγονός και στην πρόσληψή του από τη λαϊκή μνήμη η αποτυχημένη πρώτη απόπειρα εκτέλεσής του, όταν η θηλιά λύθηκε, προκαλώντας την έντονη αντίδραση των παρισταμένων Τρικαλινών, χωρίς ωστόσο να αναστείλει την απόφαση των κατοχικών αρχών. Η στάση του Σύρμπα, ο οποίος επέδειξε αυταπάρνηση κατά τη διαδικασία της σύλληψης, καλύπτοντας την υποχώρηση των συναγωνιστών του, χαρακτηρίζεται από μια έντονη συνέπεια. Αυτή αποτυπώνεται τόσο στις καταγεγραμμένες τελευταίες του φράσεις όσο και στην αποχαιρετιστήρια επιστολή του, η οποία αποτελεί κρίσιμο πρωτογενές τεκμήριο για την μελέτη του ηθικού αναστήματος και της πολιτικής συγκρότησης των υποκειμένων της Αντίστασης.

Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, η περίπτωση Σύρμπα και των συναγωνιστών του αναδεικνύει τη συστηματική εφαρμογή των αντιποίνων ως μέσο άσκησης κατοχικής πολιτικής, τεκμηριώνοντας ταυτόχρονα τον καταλυτικό ρόλο που διαδραμάτισαν οι οργανώσεις νεολαίας στην εξέλιξη του απελευθερωτικού αγώνα. 

Δημήτρης Κωνσταντινίδης: "Ο Κώστας Σύρμπας υπήρξε η πιο εμβληματική μορφή της Αντίστασης στα χρόνια της Κατοχής στο Νομό Τρικάλων"

https://polythea-aspropotamoy.blogspot.com/2025/05/blog-post_26.html

Η πιο συνεκτική περιγραφή εντοπίζεται εδώ:
Ο δημόσιος απαγχονισμός των 5 επονιτών
https://www.aketh.gr/images/trikala-map/pdf/eponites.pdf

Α. Κώστας Σύρμπας. 22 χρονών. Γεννήθηκε στα Τρίκαλα της Θεσσαλίας, με καταγωγή από την Πολυθέα Ασπροποτάμου,το 1922. Προσχώρησε στις πρώτες πρώτες ομάδες του βουνού. Έδειξε ιδιαίτερη δραστηριότητα στην οργάνωση αντιστασιακών ομάδων, στη γύρω από τα Τρίκαλα περιοχή. Πιάστηκε για πρώτη φορά το 1943 από τις ιταλικές αρχές κατοχής. Απελευθερώθηκε στις 8 Σεπτέμβρη 1943, όταν ένα μεγάλο τμήμα Ιταλών στρατιωτών ενώθηκε με τους Έλληνες της Αντίστασης. Στις 18 Απρίλη του 1944 σε μια επιχείρηση εναντίον του γερμανικού Φρουραρχείου στα Τρίκαλα ο Σύρμπας πιάστηκε αιχμάλωτος. Οδηγήθηκε για λίγες ώρες στις τοπικές φυλακές και βασανίστηκε. Την ίδια μέρα, οι Γερμανοί τον κρέμασαν στην κεντρική πλατεία των Τρικάλων μπροστά στον πατέρα του. Το σκοινί έσπασε. Η εκτέλεση επαναλήφθηκε. Το σκοινί έσπασε για δεύτερη φορά. Η εκτέλεση επαναλήφθηκε για τρίτη φορά και πέτυχε.

18/4/1944

Στα Τρίκαλα κρεμούν 5 νέους στην πλατεία Ρήγα Φεραίου και συλλαμβάνουν 350 ως ομήρους. Τα πέντε παλικάρια που έδωσαν τη ζωή τους στον αντιφασιστικό αγώνα ήταν οι Στέργιος Γάτσας, Ιωάννης Μπριάζης, Κωνσταντίνος Στεργιόπουλος, Κωνσταντίνος Σύρμπας και Απόστολος Τσανάκας. Τα πτώματα των απαγχονισθέντων έμειναν και την επομένη στις αγχόνες με πινακίδες στο στήθος τους που έγραφαν: “Πυροβόλησα Γερμανό Στρατιώτη”».

Το γράμμα (βρέθηκε στο αρχείο της Βέρμαχτ) με ημερομηνία 18 Απρίλη 1944 ενός από τους πέντε ΕΠΟΝίτες, του Κώστα Σύρμπα, προς τον πατέρα του που έλεγε:

«Λατρευτέ μου πατέρα. Σε δύο ώρες θα με κρεμάσουν στην πλατεία γιατί είμαι πατριώτης. Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Μην πικραίνεσαι πατέρα. Αυτό ήταν γραφτό για μένα, πεθαίνω με παρέα. Αντίο. Φιλώ την μητέρα και όλους. Χαιρετισμούς στους γείτονες. Καλή αντάμωση στον άλλο κόσμο. Θα σας περιμένω και η μέρα που θα φτάσετε θα είναι για μένα γιορτή. Τα πράγματά μου θα τα πάρετε από την Αστυνομία. Το πορτοφόλι μου δεν έχει μέσα τίποτα, όμως είναι καινούργιο. Πάρτο εσύ πάτερα. Γεια σας. Να θυμάσαι πως ο γιος σου πάει πικραμένος, γιατί δεν θα ακούσει τις καμπάνες της ελευθερίας. Αντίο. Ζήτω η Ελευθερία.

Κώστας.

Ηταν γραφτό να πεθάνω Απρίλη»

Ο Κώστας Σύρμπας, λίγες ώρες μετά, απαγχονίστηκε μαζί με τ' άλλα τέσσερα παλικάρια, αφού πρώτα λύθηκε δύο φορές η θηλιά. Ο Γερμανός εκτελεστής ήθελε να του χαρίσει τη ζωή, αλλά ο ντόπιος συνεργάτης του επέμεινε και πέτυχε την εκτέλεση του νεαρού παιδιού με την τρίτη φορά...

Αφήγηση του απαγχονισμού: "Θυμάμαι σαν να ήτανε τώρα την σκηνή του απαγχονισμού τους. Η πλατεία ήταν κυκλωμένη από Γερμανούς και Τριεψιλίτες με τα πολυβόλα και τα αυτόματα στο χέρι στραμμένα προς το πλήθος των Τρικαλινών που ήταν συγκεντρωμένο σε μεγάλη απόσταση από αυτή. Ένα καμιόνι αμερικάνικο «Τζέιμς». που το είχανε οι Γερμανοί λάφυρο από τους συμμάχους, παρέλαβε τους πέντε μελλοθάνατους από το κτίριο της οδού Απόλλωνος όπου κρατούνταν και ακολουθώντας τη διαδρομή Γαριβάλδη – Όθωνος ανέβηκε στην πλατεία και κατευθύνθηκε προς το σημείο όπου είχανε στηθεί οι αγχόνες. Σταμάτησε κάτω ακριβώς από αυτές και, αφού ένας γερμανομαθής συμπολίτης διάβασε την καταδικαστική απόφαση μεταφράζοντάς την στα ελληνικά, άρχισε το κρέμασμά τους ενώ ένας ιερέας έψελνε δεήσεις κι έδινε κουράγιο στους μελλοθάνατους. Η θηλιά περνιόταν στο λαιμό του καθένα από τον Γερμανό δήμιο και το καμιόνι ξεκινούσε μπροστά και άφηνε πίσω του και από ένα κρεμασμένο. Το κρέμασμα του Κώστα Σύρμπα υπήρξε πολύ τραγικό. Δυο φορές κόπηκε το σχοινί του. Και κάθε φορά που έπεφτε καταγής ο κόσμος κραύγαζε «έλεος», «χάρη», «είναι αθώος, δεν βλέπετε;». Μάλιστα μερικοί κινήθηκαν απειλητικά προς το μέρος των Γερμανών. Ευτυχώς που συγκρατήθηκαν από τους πιο ψύχραιμους κι έτσι οι Γερμανοί δεν έριξαν στο ψαχνό, που όπως φαινόταν ήταν αποφασισμένοι να το κάνουν, οπότε θα γινόταν μεγάλο μακελειό και θα θρηνούσαμε πολλά θύματα. Τελικά ο Γερμανός δήμιος έδεσε στο ικρίωμα άλλο πιο γερό σκοινί και για να είναι σίγουρος ότι δεν θα συμβεί και τρίτη ατυχία στο… έργο του, έπνιξε πρώτα τον άτυχο Σύρμπα σφίγγοντας δυνατά τη θηλιά στο λαιμό και μετά τον πέταξε από το καμιόνι.

Οι πέντε Τρικαλινοί νεαροί μείνανε κρεμασμένοι ως την άλλη μέρα και παρουσίαζαν ένα φρικτό θέαμα καθώς αιωρούνταν κάθε φορά που φυσούσε αέρας. Τέτοιο φρικτό θέαμα δεν είχανε αντικρίσει ποτέ οι Τρικαλινοί έτσι που τους βλέπανε κρεμασμένους με τις γλώσσες τους πεταγμένες έξω, με τα σάλια που είχανε τρέξει από το μισάνοιχτο στόμα τους και την απαίσια μυρουδιά που ανέδιναν καθώς είχε αρχίσει η αποσύνθεση των πτωμάτων τους εξαιτίας της μεγάλης ζέστης που επικρατούσε εκείνες τις ηλιόλουστες απριλιανές μέρες του ’44… Ξεκρεμάστηκαν την άλλη μέρα κατά το απόβραδο και παραδόθηκαν στις οικογένειές τους".

Πηγή:https://trikalacity.gr/to-kremasma-ton-pente-patrioton-apo-toys-germanoys/

Διακρίνονται αριστερά (στη συμβολή των οδών Ασκληπιού και Απόλλωνος)   οι δύο φανοστάτες που αποτέλεσαν τα στηρίγματα του ικριώματος  στο οποίο οι Γερμανοί έστησαν τις πέντε αγχόνες. 

Β. Η περίπτωση του Κώστα Σύρμπα ενταγμένη στη σχολική ιστορία της Γ΄ Γυμνασίου, στα πλαίσια της τοπικής ιστορίας.

https://docs.google.com/presentation/d/1hISsLG4ehZkGivFVmp-6oPs16qi5-vqp/edit?slide=id.p1#slide=id.p1

ΕΝΟΤΗΤΑ 48 Κατοχή, Αντίσταση και Απελευθέρωση from Kvarnalis75

Γ. Οι «Άγριες Μέλισσες» δε χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις, καθώς από την πρώτη στιγμή που προβλήθηκαν, «κέρδισαν» τους τηλεθεατές, ιδίως τους Θεσσαλούς αφού η πλοκή διαδραματίζεται στο Διαφάνι, ένα μικρό χωριό έξω από τη Λάρισα.

Στο επεισόδιο που προβλήθηκε το βράδυ της Πέμπτης, έγινε αναφορά στον μαρτυρικό θάνατο των πέντε Τρικαλινών ΕΠΟνιτών Στέργιου Γάτσα, Ιωάννη Μπριάζη, Κωνσταντίνου Στεργιόπουλου, Κωνσταντίνου Σύρμπα και Απόστολου Τσανάκα που κρεμάστηκαν στις 18 Απριλίου του 1944, στην πλατεία Ρήγα Φεραίου.

Άγριες μέλισσες: η πραγματική τραγική ιστορία που αναφέρθηκε στη σειρά! Οι 5 νεκροί από τη γερμανική θηριωδία

https://www.iciao.gr/agries-melisses-i-pragmatiki-tragiki-istoria-poy-anaferthike-sti-seira-oi-5-nekroi-apo-ti-germaniki-thiriodia/

Δείτε εδώ τη σχετική σκηνή:

Δ. Διαδικτυογραφία:

ΑΣΚΙ – Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας

https://askiarchives.eu/show/57980

Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο: Οι τοπικοί ήρωες των Τρικάλων

https://blogs.sch.gr/1lyktrik/2023/02/26/oi-topikoi-iroes-ton-trikalon/

Μνημείο Επονιτών Τρίκαλα

https://www.digitalglyptotheque.gr/greece_exhibits/

Το στερνό γράμμα του Κώστα Σύρμπα

https://trikalacity.gr/to-tragoydi-poy-emeine-meteoro/

Το κρέμασμα των πέντε πατριωτών από τους Γερμανούς

Την Δευτέρα του Πάσχα (18 Απριλίου) του 1944 απ’ τους φανοστάτες της πλατείας Ρήγα Φεραίου Τρικάλων

https://trikalacity.gr/to-kremasma-ton-pente-patrioton-apo-toys-germanoys/

https://trikalaopinion.gr/i-thysia-ton-5-eponiton-sta-trikala-imera-mnimis-kai-timis-foto/

Ο Κώστας Σύρμπας και οι σύντροφοί του

https://kokkinosfakelos.blogspot.com/2015/12/blog-post_27.html

Τρίκαλα: Τιμήθηκαν οι 5 απαγχονισθέντες ΕΠΟΝίτες στην πλατεία Ρήγα Φεραίου

https://www.ertnews.gr/perifereiakoi-stathmoi/trikala-timithikan-i-5-apagchonisthentes-eponites-stin-platia-riga-fereou/

Lettere di condannati a morte della Resistenza europea

https://it.wikipedia.org/wiki/Lettere_di_condannati_a_morte_della_Resistenza_europea

«Δυο γεγονότα συντάραξαν την πόλη των Τρικάλων στην περίοδο της κατοχής: η εκτέλεση του γεωπόνου Νίκου Λέγκα και του επόπτη Αγροτικής Ασφάλειας Διονύση Δρακονταειδή, και ο απαγχονισμός πέντε νέων τον Απρίλιο του 1944».

https://www.fractalart.gr/san-skyli/

Ενα ιστορικό έγγραφο για την κοινότητάς μας, στα χρόνια της "Κυβέρνησης της Αλλαγής" ή και λίγο νωρίτερα. Πριν έρθει το ηλεκτρικό ρεύμα στο χωριό, δηλαδή, πριν το 1983!!! Ευχαριστώ την Παρασκευούλα Γιωτάκη - για άλλη μια φορά- που μου το απέστειλε.

 Πρόκειται για προεκλογικό φυλλάδιο σε τοπικές εκλογές, το 1979, όπου τελικά ο Συνδυασμός της "ΑΛΛΑΓΗΣ" έχασε από τον αντίπαλο συνδυασμό με 112 - 111 ψήφους - σύμφωνα με προφορική επιβεβαίωση του Κωνσταντίνου Χελιδώνη.

Γιατί υποψιάζομαι πως κι οι άνθρωποι της "ΑΛΛΑΓΗΣ" αλλά και η τότε ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ θα είχαν σθεναρή στάση απέναντι στο υδροηλεκτρικό;;; 

Δημήτρης Κωνσταντινίδης: "Ο Κώστας Σύρμπας υπήρξε η πιο εμβληματική μορφή της Αντίστασης στα χρόνια της Κατοχής στο Νομό Τρικάλων"

 Ο Συγγραφέας του βιβλίου ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ "ΠΑΝΘΗΡΑΣ"ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΕΙΣΒΑΛΟΥΝ ΚΑΙ ΠΥΡΠΟΛΟΥΝ ΤΗΝ ΠΙΝΔΟ παρουσίασε σήμερα στο 1ο Γυμνάσιο Καλαμπάκας στους μαθητές/τριες της Γ΄ Γυμνασίου πρωτογενές υλικό για την Κατοχή στην Καλαμπάκα και τον Ασπροπόταμο. Μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στον Πολυθεάτη Κώστα Σύρμπα με την εξής αποτίμηση: "Υπήρξε η πιο εμβληματική μορφή της Αντίστασης του ελληνικού λαού στους κατακτητές στον Νομό Τρικάλων".

Έχουμε αναφερθεί σε παλιότερη μας ανάρτηση στον συγχωριανό μας:

https://polythea-aspropotamoy.blogspot.com/2014/04/1841944.html

Τα βιβλία του Δημήτρη Κωνσταντινίδη:

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ "ΠΑΝΘΗΡΑΣ" 

ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΕΙΣΒΑΛΟΥΝ ΚΑΙ ΠΥΡΠΟΛΟΥΝ ΤΗΝ ΠΙΝΔΟ

https://www.politeianet.gr/books/9789609309578-konstantinidis-i-dimitris-idiotiki-epicheirisi-panthiras-189804

ΤΑ ΤΡΙΚΑΛΑ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ ΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

https://www.politeianet.gr/books/9789609345842-konstantinidis-i-dimitris-idiotiki-ta-trikala-sta-chronia-tis-katochis-226330

Πληθυσμός Δραγοβιτσίου - έτσι αναφέρεται στο Βασιλικό Διάταγμα του 1883 - 730 κάτοικοι, δεύτερος σε αριθμό κατοίκων οικισμός στον "Δήμο Χαλκίδος παρ’ Ασπροποτάμω" μετά την Κρανιά.

Δύο χρόνια μετά την ενσωμάτωση της Θεσσαλίας - Άρτας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στην Ελλάδα η Πολυθέα διαπιστώνεται πως υπήρξε δημογραφικά ακμαία, με σημαντικό πληθυσμό κατοίκων. Στις τελευταίες εκλογές (Οκτώβριος 2023) στους εκλογικούς καταλόγους βρέθηκαν εγγεγραμμένοι μόλις 180 ψηφοφόροι.

Πηγή Πληροφοριών: https://www.ekalampaka.gr/article/etos-1883-otan-i-kraneia-eixe-yperdiplasioys-katoikoys-apo-tin-kalampaka?fbclid=IwAR1Jj5LSZJh98SQw6SD6kw0fMKCM6M_WUnSrQJuXqJfONCI2grhUAePCMAs

Καστανιά Ασπροποτάμου: “ΜΥΡΙΖΕ ΚΑΗΛΑ ΟΛΟ ΤΟ ΧΩΡΙΟ”: ΤΟ ΑΓΝΩΣΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

 

Διαβάστε σχετικά:

https://www.news247.gr/magazine/past/mirize-kaila-olo-to-xorio-to-agnosto-olokaftoma-tis-katoxis/

Μία συγκλονιστική Τρικαλινή ιστορία

https://trikkipress.gr/%CE%BC%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%BA%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%BD%CE%AE-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1/

Γράφει ο Δημήτρης Κωνσταντινίδης: Εδραία πεποίθησή μου είναι ότι η ιστορία δε χτίζεται μόνο από ηρωικές στιγμές, ήρωες και συνταραχτικά γεγονότα. Υπάρχει και μια καθημερινότητα και ένας αγώνας επιβίωσης των απλών ανθρώπων, που συμβάλουν ανώνυμα και αθόρυβα στη συνέχεια της. Στη θλιβερή επέτειο της καταστροφής 79 χωριών της Πίνδου και της δολοφονίας περισσοτέρων από 500 αθώων κατοίκων τον Οκτώβριο του 1943 από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, ανάρτησα πριν 3 χρόνια τη συγκλονιστικότερη από όσες μαρτυρίες κατέγραψα ιχνηλατώντας τα θανατηφόρα βήματα του «Πάνθηρα» (κωδική ονομασία της επιχείρησης) στις 24 Οκτωβρίου 1943 στην Καστανιά Καλαμπάκας. Μου την έδωσε το 2009 ο εικονιζόμενος αριστερά και μπροστά από τη μητέρα του Γιώργος Μανάκος. Ο πεντάχρονος τότε Γ. Μανάκος θυμήθηκε: «Είχαμε μπει βαθιά στο δάσος με τη μητέρα μου, τη γιαγιά μου και τα τρία αδέλφια μου. Η μάνα μου, η οποία κράταγε αγκαλιά τα δεκαπέντε μηνών δίδυμα θέλησε για λίγο να ξεκουραστεί και είπε στη γιαγιά μου να πάρει εμένα και τον μεγάλο μου αδελφό και να προχωρήσουμε ακόμη πιο μακριά στο πυκνό δάσος. Πράγματι ξεκινήσαμε. Δεν είχανε περάσει ούτε πέντε λεπτά όταν άκουσα ριπές όπλου. Κατάλαβα ότι σκότωσαν τη μάνα μου». Οι πιο τραγικές πάντως στιγμές διαδραματίστηκαν όταν το άλλο πρωί, ερευνώντας οι κάτοικοι του χωριού για διασωθέντες, αντίκρισαν τη Μαρία Μανάκου νεκρή και δίπλα τα δίδυμα νήπιά της να προσπαθούν να θηλάσουν από τη μητέρα τους. Αφορμή για την επανάληψη της ανάρτησής μου ήταν η συνταρακτική εμπειρία που βίωσα τόσο εγώ ως ομιλητής αλλά και το ακροατήριο σε επετειακή ομιλία μου στη βιβλιοθήκη της Καλαμπάκας. Τη στιγμή της προβολής της φωτογραφίας που αναρτώ ακούστηκε αυθόρμητη και στεντόρεια από το ακροατήριο η φωνή «Η ΜΑΝΑ ΜΟΥ….» Ήταν ο ένας από τα δίδυμα αδέλφια που είχαν διασωθεί…

Επιχείρηση Πάνθηρας. Η καταστροφή των βλάχικων χωριών της Πίνδου τον Οκτώβρη του 1943

https://vlahoi.net/istories-gegonota/epixeirisi-pan8iras

Μαρία Ευθυμίου: Σουφισμός, Εβραίοι, Βλάχοι και Αρβανίτες στον Ελλαδικό χώρο

 

Ενάντια στη λήθη... Σαν Σήμερα... Πριν από 79 χρόνια, στις 23 Οκτώβρη 1943 οι Γερμανοί ναζί πυρπολούν την Πολυθέα Ασπροποτάμου.

76 χρόνια πέρασαν από την πυρπόληση της Πολυθέας Ασπροποτάμου. Δυστυχώς υπάρχει έλλειμμα στην καταγραφή της μνήμης από τους "εν ζωή" συμπατριώτες μας για το τραυματικό γεγονός της καταστροφής του χωριού μας από τους Γερμανούς ναζί. Στη διάθεση μας βρίσκονται τρεις πηγές με αναφορές στο κάψιμο του χωριού, οι οποίες και παρατίθενται διαδοχικά. Όποιος Πολυθεάτης έχει αυθεντικό υλικό προφορικής ιστορίας, μαρτυρίες, αφήγηση και περιγραφή του γεγονότος, φωτογραφίες θα παρακαλούσαμε να τις διαθέσει προς δημοσίευση, αρχικά στο ιστολόγιό μας, και στη συνέχεια ίσως αυτό το υλικό να αποτελούσε τη μαγιά για μια συνθετική εργασία τοπικής ιστορίας.

Α. ΠΗΓΗ

Ευχαριστώ τον Δημήτρη Κωνσταντινίδη για την άδειά του να χρησιμοποιήσω υλικό από το ιστορικό του πόνημα: 
"ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ «ΠΑΝΘΗΡΑΣ» Οι Γερμανοί εισβάλλουν και πυρπολούν την Πίνδο

Παραθέτουμε αποσπάσματα, αλλά ο αναγνώστης θα σχηματίσει διαυγή εικόνα, αν διαβάσει συνολικά το έργο. Γράφει λοιπόν ο Δ. Κωνσταντινίδης στο βιβλίο του:

140 ΧΡΟΝΙΑ EΛΕΥΘΕΡΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Οι υπόλοιποι πληθυσμοί της Θεσσαλίας τον 19ο αιώνα

 Άρθρο του larissa net με αναφορά και στο χωριό μας

https://www.larissanet.gr/2022/07/03/oi-ypoloipoi-plithysmoi-tis-thessalias-ton-19o-aiona/

Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης: 85 χρόνια πριν ένας Πολυθεάτης λαμβάνει το 1ο βραβείο

 Με αφορμή την Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης η κυρία Ολυμπία Γιαγκίνα με ανάρτηση της άρθρου από την "Εφημερίδα των Συντακτών" , μας πληροφορεί ότι στην παρακάτω φωτογραφία εικονίζεται ο θείος της Δημήτριος Αθανασίου, του Θωμά, ο οποίος στις 6 Σεπτεμβρίου 1936 έλαβε το πρώτο βραβείο με ένα υφαντό χαλί της αδελφής του, και μητέρας της κυρίας Γιαγκίνα , Μαρίας Αθανασίου - Γιαγκίνα. 

Στην μέση ο Δημήτριος Αθανασίου

Τα πρώτα «βήματα» της ΔΕΘ μέσα από σπάνιο φωτογραφικό υλικό / Φωτογραφία: Θεολόγης Ηλιάδης Πηγή:https://www.iefimerida.gr
  

Σύμφωνα με πληροφορίες της κυρίας Γιαγκίνα το συγκεκριμένο χαλί το ξεκίνησε η μητέρα της, Μαρία, όταν ήταν 20 χρόνων και το τελείωσε μετά από πέντε ολόκληρα χρόνια! 

Το υφαντό χαλί

Και το βραβείο

Αμφότεροι Πολυθεάτες επιβεβαίωσαν την φήμη του χωριού μας για την ποιότητα των υφαντών του και την δεξιοτεχνία των γυναικών του. Μια φήμη που είχε καταγραφεί ήδη και από τα "Θεσσαλικά Χρονικά", του 1931, σελίδα 209 και 210, όπου χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι, " οι Δραγοβιστινοί ησχολούντο και εις την εριουργίαν, υφαίνοντες βελέτζες, καπότες, δίμιτα και διαφόρων ειδών σκουτιά και κάμνοντες μέχρι του 1830 εξαγωγήν και εις Βιέννην και συναγωνιζόμενοι εις την εριουργίαν με την Κρανιάν, Σκληνιάσαν..."

Ευχαριστώ για τις πληροφορίες την κυρία Ολυμπία Γιαγκίνα.

Πηγές:

"Θεσσαλικά Χρονικά" , Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία των Θεσσαλών, 1931, σελ. 209-210

https://www.iefimerida.gr/stories/prota-bimata-deth-mesa-apo-spanio-fotografiko-yliko?fbclid=IwAR1tM8dhjoayBrRrh8hk6nsU8uN61ici_4Z8BAeOiGZM7n0hN4wI9rR-ZJU
 https://www.facebook.com/photo/?fbid=3119132245078369&set=pob.100009448711523   

Παραδοσιακά Δραγοβιστινά φορέματα

Τα παρακάτω φορέματα, καθώς και η ποδιά, αποτελούν ένα δείγμα της καθημερινής ενδυμασίας των γυναικών του χωριού μας. Τα συγκεκριμένα ανήκαν στην Ελένη Μπάλλα, το γένος Σελιώνη, που ζούσε στην Λάρισα. Είναι βαριά μάλλινα φορέματα, με προσεγμένη και λεπτοδουλεμένη πλέξη.

  

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ Α. ΝΗΜΑ: Η συμμετοχή των Τρικαλινών στους Εθνικούς Αγώνες και οι Πεσόντες υπέρ Πατρίδος (1600-1944) Φ.Ι.ΛΟ.Σ. και Εκδόσεις Κ. & Μ. Σταμούλη Θεσσαλονίκη 2021, σελ. 312

 

 Ένα ακόμα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο –ουσιαστική συμμετοχή στον εορτασμό των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821, εξέδωσε αυτές τις ημέρες ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων, σε συνεργασία με τις Εκδόσεις Κ. & Μ. Σταμούλη (Θεσσαλονίκη), που είναι το υπ’ αρ. 20 της σειράς αυτοτελών βιβλίων «Κείμενα και Μελέτες». Πρόκειται για την ιστορική μελέτη του Τρικαλινού φιλολόγου– ιστορικού και επιτίμου προέδρου του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Θεοδώρου Α. Νημά που τιτλοφορείται «Η συμμετοχή των Τρικαλινών στους Εθνικούς Αγώνες και οι Πεσόντες υπέρ Πατρίδος (1600-1944)». Το βιβλίο αυτό αποτελείται από 312 σελίδες σχήματος 24Χ17 εκ. και είναι ο καρπός πολύχρονης έρευνας και μελέτης.

Ειδικότερα στην αρχή του βιβλίου παρατίθενται Πρόλογοι του Δ.Σ. του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων (σελ. 11-12) και του συγγραφέα (σελ. 13-15), ενώ το κυρίως βιβλίο διαιρείται σε τρία μέρη (3) μέρη.

Στο Πρώτο Μέρος με τίτλο «Τα επαναστατικά απελευθερωτικά κινήματα στην περιοχή Τρικάλων» (σελ. 17-55), στο οποίο εξιστορούνται αναλυτικά όλα τα πολεμικά γεγονότα της Τουρκοκρατίας που σημειώθηκαν στην περιοχή Τρικάλων και Καλαμπάκας, ήτοι η εξέγερση του Διονυσίου, μητροπολίτη Λαρίσης-Τρίκκης (1600), η συμμετοχή των Τρικαλινών στα Ορλωφικά (1770), η επανάσταση των Βλαχαβαίων στα Χάσια (1808), η συμμετοχή των Τρικαλινών στην επανάσταση του 1821 τόσο στην περιοχή Ασπροποτάμου όσο και στην περιοχή Αγράφων (1821-1824), αλλά και η συμμετοχή Τρικαλινών αγωνιστών στον αγώνα στην νότια Ελλάδα και η Ελληνική ανεξαρτησία (1830). Εδώ καταγράφονται και οι εκ των περιοχών Τρικάλων και Καλαμπάκας αγωνιστές που έλαβαν μέρος στην Ελληνική Επανάσταση του 1821. Ακολούθως εξιστορούνται η επανάσταση του 1854 στην Δυτική Θεσσαλία (μάχες στην Παραπράσταινα, στα Μεγάλα Καλύβια, στην Καλαμπάκα), η εξέγερση του 1867, η επανάσταση του 1878 στην Δυτική Θεσσαλία, η συνθήκη του Βερολίνου (1878) και η απελευθέρωση της Θεσσαλίας (1881).

Στο Δεύτερο Μέρος  με τίτλο: «Οι Τρικαλινοί στους εθνικούς αγώνες μετά το 1881»  (σελ. 57-152) εξιστορούνται όλοι οι πόλεμοι από το 1897 έως το 1944, που έγιναν για την απελευθέρωση αλύτρωτων αδελφών ή την υπεράσπιση της Πατρίδας από ξένους εισβολείς. Ειδικότερα περιγράφονται οι μάχες στις οποίες έλαβαν μέρος οι Τρικαλινοί στρατευμένοι μέσα από τις τάξεις του θρυλικού 5ου Συντάγματος Πεζικού Τρικάλων ή άλλες στρατιωτικές μονάδες, ήτοι: ο ατυχής πόλεμος του 1897, ο Μακεδονικός Αγώνας (1904-1908), οι Βαλκανικοί πόλεμοι (1912-1913), ο  Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος (1914-1918) και η κατάληψη της Θεσσαλίας από τους «Συμμάχους» (1917), η Μικρασιατική εκστρατεία (Μάιος 1919 - Σεπ. 1922) και ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος (1940-1941), όπου τονίζεται η σημαντική συμβολή των τρικαλινών μονάδων (5ου και 51ου Συνταγμάτων) στην μάχη της Πίνδου και την απώθηση των Ιταλών εισβολέων εκτός ελληνικών συνόρων. Διεξοδικός λόγος γίνεται για την απόκρουση της μεγάλης Εαρινής Επιθέσεως των Ιταλών (9-24 Μαρτίου 1941), όπου δημοσιεύονται για πρώτη φορά και φωτογραφίες από ιταλικά αρχεία. Ακολουθούν η συνθηκολόγηση, η Κατοχή και η Εθνική Αντίσταση στην περιοχή Τρικάλων (1942-1944) με εξιστόρηση των ενόπλων συγκρούσεων ανταρτών και στρατευμάτων Κατοχής (μάχες Μερίτσας, Πόρτας κ.ά), η εγκατάσταση του Στρατηγείου του ΕΛΑΣ στην Καστανιά Καλαμπάκας και η Α΄ Πανθεσσαλική Συνδιάσκεψη Ανταρτών (7 Ιουλίου 1943), η προσχώρηση των Ιταλών στον ΕΛΑΣ (11 Σεπ. 1943), οι συγκρούσεις με τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής και οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των Γερμανών στην Πίνδο (Οκτ. 1943),  η μάχη της σοδειάς,  ο διωγμός της Εβραϊκής Κοινότητας Τρικάλων και η απελευθέρωση των Τρικάλων και της Θεσσαλίας (Οκτ. 1944).

Στο Τρίτο Μέρος με τίτλο: «Οι εκ του Ν. Τρικάλων πεσόντες υπέρ Πατρίδος (1808-1944)» (σελ. 153-302) καταγράφονται πάνω από 3.700 ονόματα Τρικαλινών αξιωματικών και στρατιωτών, οι οποίοι έπεσαν μαχόμενοι σε όλους τους πολέμους ή απεβίωσαν εξ ασθενειών εν όσω υπηρετούσαν τη θητεία τους, καθώς και τα ονόματα των εκτελεσθέντων από τα στρατεύματα Κατοχής (1942-1944).

Μετά από σύντομη εισαγωγή, στην αρχή παρατίθενται τα ονόματα των αγωνιστών που εφονεύθησαν κατά τους αγώνες πριν από την Επανάσταση του 1821, εκείνων που εφονεύθησαν κατά την διάρκειά της, των φονευθέντων κατά τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 και των Τρικαλινών μακεδονομάχων που έπεσαν στη Μακεδονία (1904-1908).

Κατόπιν ακολουθούν τα πολλά ονόματα, κατά αλφαβητική σειρά των χωριών, εκείνων που εφονεύθησαν ή απεβίωσαν κατά τους Βαλκανικούς πολέμους 1912-13, τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο 1914-18 και την Μικρασιατική Εκστρατεία 1919-22, καθώς και κατά τον Ελληνοϊταλικό και Ελληνογερμανικό Πόλεμο 1940-1941. Ο μακρύς κατάλογος κλείνει με τα ονόματα των νεκρών αγωνιστών της Εθνικής Αντιστάσεως κατά Ιταλών και Γερμανών κατακτητών και των εκτελεσθέντων από αυτούς πολιτών (1941-1944). Στο τέλος καταχωρούνται και τα ονόματα των Τρικαλινών που εφονεύθησαν στην Κύπρο κατά τις επιχειρήσεις του 1964 και του 1974, καθώς και ένας κατάλογος των μαχών με τους περισσότερους Τρικαλινούς νεκρούς. Πλην ελαχίστων, δίπλα στο όνομα του κάθε νεκρού παρατίθενται ο τόπος, ο χρόνος και οι συνθήκες θανάτου του.

Για την πληρότητα των καταλόγων, ο συγγραφέας ερεύνησε τα στρατιωτικά αρχεία, τις σχετικές στρατιωτικές εκδόσεις, επισκέφτηκε όλα τα χωριά του Ν. Τρικάλων φωτογραφίζοντας τα ηρώα τους (δεν υπάρχουν σε όλα) και συνομίλησε διά ζώσης και τηλεφωνικώς με πάμπολλους αγωνιστές και συγγενείς θυμάτων. Σημαντική ήταν η συνδρομή των αοιδίμων μητροπολιτών Τρίκκης και Σταγών Αλεξίου και Σταγών και Μετεώρων Σεραφείμ, οι οποίοι μέσω των εφημερίων έδωσαν καταστάσεις με ονόματα νεκρών των περισσοτέρων χωριών.

Το κείμενο πλαισιώνεται από πολλές φωτογραφίες αγωνιστών και τόπων μαχών. Το βιβλίο κλείνει με την παράθεση της πλούσιας Βιβλιογραφίας (σελ. 303-311) που χρησιμοποίησε ο συγγραφέας, ο οποίος με αυτό το βιβλίο του, έργο πολύχρονης έρευνας, διασώζει τα ονόματα των αφανών Τρικαλινών ηρώων που έπεσαν στα πεδία των μαχών και δίνει στο αναγνωστικό κοινό ένα έργο, στο οποίο ο κάθε ενδιαφερόμενος Τρικαλινός θα μπορεί να βρίσκει τους δικούς του νεκρούς που έπεσαν υπέρ Πατρίδος και να νιώθει υπερήφανος για τους προγόνους του.

"Άγριες Μέλισσες": Αναφορά στο μαρτυρικό θάνατο του Πολυθεάτη ήρωα της Εθνικής Αντίστασης Κωνσταντίνο Σύρμπα και τους 4 Τρικαλινούς συναγωνιστές του.

 

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ: http://tv10.gr/%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%BD%CE%AD%CE%B1/anafora-stous-5-eponites-stis-agries-melisses/

Στα πέντε παλικάρια των Τρικάλων

Οι «Άγριες Μέλισσες» δε χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις, καθώς από την πρώτη στιγμή που προβλήθηκαν, «κέρδισαν» τους τηλεθεατές, ιδίως τους Θεσσαλούς αφού η πλοκή διαδραματίζεται στο Διαφάνι, ένα μικρό χωριό έξω από τη Λάρισα.

Στο επεισόδιο που προβλήθηκε το βράδυ της Πέμπτης, έγινε αναφορά στον μαρτυρικό θάνατο των πέντε Τρικαλινών ΕΠΟνιτών Στέργιου Γάτσα, Ιωάννη Μπριάζη, Κωνσταντίνου Στεργιόπουλου, Κωνσταντίνου Σύρμπα και Απόστολου Τσανάκα που κρεμάστηκαν στις 18 Απριλίου του 1944, στην πλατεία Ρήγα Φεραίου.

Δείτε εδώ το επεισόδιο

https://www.antenna.gr/watch/1445620/agries-melisses-epeisodio-103-b-kyklos

Για όσους γνωρίζουν την ιστορία των πέντε παλληκαριών της ΕΠΟΝ που έδωσαν τη ζωή τους στον αντιφασιστικό αγώνα, η αναφορά στη θυσία του, στο επεισόδιο του γνωστού σήριαλ μόνον συγκίνηση προκαλεί Ήταν 18 τ΄ Απρίλη το 1944 Τρίτη μέρα του Πάσχα.

Στα Τρίκαλα κρεμούν 5 νέους στην πλατεία Ρήγα Φεραίου και συλλαμβάνουν 350 ως ομήρους. Τα πέντε παλικάρια που έδωσαν τη ζωή τους στον αντιφασιστικό αγώνα ήταν οι Στέργιος Γάτσας, Ιωάννης Μπριάζης, Κωνσταντίνος Στεργιόπουλος, Κωνσταντίνος Σύρμπας και Απόστολος Τσανάκας.

Τα πτώματα των απαγχονισθέντων έμειναν και την επομένη στις αγχόνες με πινακίδες στο στήθος τους που έγραφαν: “Πυροβόλησα Γερμανό Στρατιώτη”».

Για αυτή τη δημοσίευση ευχαριστώ τη Δήμητρα Παπαγεωργίου

Θερμή παράκληση σε όσους γνωρίζουν - από την ιστορία της οικογένειάς τους ή και από οποιαδήποτε άλλη πηγή - να καταθέσουν επώνυμα τη μαρτυρία τους, συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση της μνήμης των πεσόντων δραγοβιστινών

 Ο Κος Νημάς αποζητά στοιχεία για τους κάτωθι Δραγοβιστινούς: 

Διαβάστε σχετικά προηγούμενη ανάρτηση:

http://polythea-aspropotamoy.blogspot.com/2020/11/blog-post_15.html

Στο Ηρώον του χωριού και τα παρακάτω ονόματα χωρίς άλλα στοιχεία:

Αναστασίου Σωτήριος

Γιωτάκης Παναγιώτης,

Ζαχαράκης Δημ.,

*Ζυγόπουλος Αλέξανδρος του Δημ., στρ/της, απεβ. 4 Ιουλ. 1913, Σ.Ν. Βόλου.

Ζυγόπουλος Αλέξ. 2

Κορίτσας Σωτ.,

Μίζιος Αθ.,

Μπάμπος Βασ.,

Νάκας Χρ., 

Πελέκης Στ.,

Πισιώτης Νικ.,

Σιαφαρίκας Σωτ.,

Σύρμπας Αθαν.,

Τεγόπουλος Βύρων,

Ταταέτης Δημ.

Αν δεν θέλετε να δημοσιευτούν οι πληροφορίες στο παρόν ιστολόγιο, μπορείτε να αποστείλετε τις σχετικές μαρτυρίες στο προσωπικό μου mail - Kvarnalis75@gmail.com - με τη δέσμευση να τις προωθήσω στον Κο Νημά.

 

Διάσωση από τη λήθη...

  Ο φιλόλογος, πρώην Σχολικός Σύμβουλος και πολυγραφότατος κος Θεόδωρος Νημάς

https://biblionet.gr/%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%89%CF%80%CE%BF/?personid=13333

ετοιμάζει τη συγγραφή ιστορικού πονήματος με χρονικό εύρος από τον Αγώνα (Επανάσταση 1821) έως και την Εθνική Αντίσταση (1944)  για τους νεκρούς τρικαλινούς, τους συμμετέχοντες στους πολέμους του ελληνικού έθνους. Ζητήθηκε η ταυτοποίηση των δραγοβιστινών νεκρών, συμμετεχόντων στους πολέμους, όπως αναγράφονται στο Μνημείο Πεσόντων στην πλατεία του χωριού μας. Όποιος πολυθεάτης, γνωρίζει στοιχεία για τους συγχωριανούς μας, σε ποιον πόλεμο θυσιάστηκαν - (Βαλκανικοί πόλεμοι (1912-1913), Μικρασιατική εκστρατεία (1919-1922), Ελληνοϊταλικός πόλεμος (1940-1941), Μάχη της Κρήτης (1941), Εθνική Αντίσταση (1941-1944) - ας καταθέσει τη μαρτυρία του, όχι ανώνυμα,  να προβούμε έτσι σε μια μικρή έρευνα, διασώζοντας τους πολυθεάτες που θυσιάστηκαν για την πατρίδα από τη λήθη. Ακολουθεί το έγγραφο που απέστειλε ο κος Νημάς.

Αφηγηματικό και φωτογραφικό υλικό από τον Ανδρέα Αθανασίου: "Η Πολυθέα, αγάπη για όλη μου τη ζωή… "

Το πώς φθάσαμε στην Πολυθέα το έχω αναφέρει πάρα πάνω. Ξεκάθαρα η απόφαση της μάνας μου ήταν έναντι πάσης θυσίας να βελτιώσουμε την υγεία μας. Μια απόφαση που απαιτούσε τόλμη για μια αστή που δεν είχε ιδέα από ζωή στην ύπαιθρο. Τα αποτελέσματα ήταν πολλαπλά για τα παιδιά της, την ίδια και ακόμα για το ίδιο το χωριό μας. Εκκινώ από αυτό. Στην πλατεία του χωριού που τα βραδιά φωτίζονταν από μια λάμπα λουξ 300 κεριών είχαν δικαίωμα να βγαίνουν μόνο άνδρες. Η πρώτη γυναίκα που έσπασε αυτό το ταμπού ήταν η Ευαγγελία Αθανασίου,το γένος Τζίνη. Και ακολούθησαν οι δεσποινίδες Γκίρκα κι άλλες στο πέρασμα του χρόνου. Αυτό γινόταν κάθε απόγευμα μετά τον απογευματινό περίπατο στην Φουντούνα (βρύση) τ΄ Αλέξη, 1000 μ. δυτικά του Χωριού με θέα τρεις κοιλάδες και πλάτωμα για παιχνίδι. Η ίδια ωφελήθηκε γιατί την αγκάλιασαν οι Πολυθεάτισσες που βοηθούσε με τα λίγα φάρμακα που είχε μαζί της, με συμβουλές της σε όλα τα γυναικεία θέματα. Μέχρι το τέλος της ζωής της ανέβαινε στο χωριό τουλάχιστον 2 φορές τον χρόνο. Συνήθως Αγίου Πνεύματος, Αύγουστο & Αγίου Δημητρίου. Μου έκανε εντύπωση ότι αρκετές κυρίες με το που έφθανε στο χωριό ανέβαιναν στο σπίτι μας να την καλωσορίσουν. Εμείς εκτός από το ότι είχαμε πεδίο δράσεως για παιχνίδι, για άσκηση & φιλίες, είχαμε και εμπειρικές γνώσεις που τα παιδιά των πόλεων δεν είχαν. Πώς γίνονται οι δρόμοι στα βουνά, οι μεταφορές χωρίς αυτοκίνητα, η υλοτομία, πώς έχουμε γάλα, πώς γίνεται το τυρί, το κρέας, το κοκορέτσι, εμπειρίες ατέλειωτες. Θα προσπαθήσω να περιγράψω το πρώτο μας ταξίδι στον παράδεισο Πολυθέα. . 

Ξεκινήσαμε από την Διδύμου για το σταθμό Λαρίσης, 500 μέτρα από το σπίτι μας· εκεί βρήκαμε την οικογένεια Νινίκα του Χρήστου: την κυρία Φανή, τον Δημήτρη και τον Σούλη. Η μητέρα μου και τα 3 αδέλφια θα ταξιδεύαμε με το ‘μουτζούρη’ για τα Τρίκαλα Θεσσαλίας. Το πρώτο μου ταξίδι με τρένο! Είχα ακούσει πολλά για τον Μπράλο, τη Γέφυρα της παπαδιάς και άλλες πολλές, τα τούνελ, όλα πρωτόγνωρα και εντυπωσιακά ….! Στον Παλαιοφάρσαλο είχαμε αλλαγή από το ‘μουτζούρη’ που πήγαινε Θεσσαλονίκη στο ‘Οτομοτρίς’: αυτοκινητάμαξα- ιταλική μάρκα ‘Bretta’- Βόλος- Καλαμπάκα. Εκεί με τρόπο έμαθα από την μάνα μου να αποφεύγω της ‘ελληνικούρες’, καθώς η άλλη κυρία φώναζε κατ’ επανάληψη στην μετεπιβίβαση «προσοχή στις επισκευές», εννοώντας τις αποσκευές, μια και δεν ήθελε την ξένη λέξη βαλίτσα. Τελικά, μετά από πολλές στάσεις και πολύ κούνημα λόγω μετρικής γραμμής, φτάσαμε σε 2 ώρες στα Τρίκαλα. Εκεί, άλλες γνωριμίες· μάς περίμενε ο θείος Σωτήρης Μπάμπος με ένα ‘λαντό’. Επήγαμε και φιλοξενηθήκαμε στο σπίτι τους όπου γνώρισα τη θεία μου τη Θυμιούλα. Εκεί είδα μερικά ερείπια από το σεισμό του 1955 και κάτι μαύρα πουλιά, τις καλιακούδες. Τελικά όλοι μιλούσαν κυρίως τη γλώσσα μου και σπανίως βλάχικα….. 

Μετά από 2 μέρες, αφού ψωνίσαμε και βάλαμε τα ψώνια σε καλάθια - άλλο κι αυτό- με λαντό πήγαμε στα ΚΤΕΛ Τρικάλων, μπήκαμε σε λεωφορείο με προορισμό όχι την Πολυθέα άλλα τα 3 Ποτάμια. Εκεί γνώρισα και την οικογένεια Γιαγκίνα: τις πρώτες μου ξαδέλφες Ολυμπία, Ντίνα, Ευγενία, τον θείο Χαράλαμπο και τη θεια Μαρίκα. Όλοι μαζί στο λεωφορείο που είχε στην οροφή σχάρα, όπου έβαζαν κοφίνια, καλάθια ακόμα και κότες, για να έχουμε αυγά στο χωριό. Άλλη έκπληξη στην Καλαμπάκα Τα Μετέωρα ….! (Ακόμα και σήμερα μετά από 60 χρόνια δε χορταίνω να τα βλέπω). Όμως τα δύσκολα άρχισαν μετά τα 10 χιλιόμετρα από την Καλαμπάκα. Η άσφαλτος τελείωνε στην γέφυρα του Γκίκα πριν τη φάρμα· χωματόδρομος, στροφές, σακούλες για εμετούς, πέρασμα μέσα από το ποτάμι τον Ασπροπόταμο πολλές φορές …. 

Στο τέλος φτάσαμε στα 3 Ποτάμια εκεί που το Κρανιώτικο και το Χαλικιώτικο ενώνεται και κυλά προς άλλα χωριά. Στα 3 Ποτάμια μάς περίμεναν 100 μουλάρια, άλογα, γαϊδουράκια, κάτω από τα πλατάνια μες την αλογόμυγα! Μερικοί συνταξιδιώτες θα έκαναν μέχρι και 16 χιλιόμετρα. Εμείς ήμαστε τυχεροί· είχαμε μόνο 3 χιλ. Οι αγωγιάτες ‘κυρατζήδες’ της Πολυθέας, Βάγιας, Τούλης, Χελιδώνης φόρτωναν βαλίτσες (ντέγκια, κουβέρτες) καλάθια και επιβάτες για το χωρίο 1 έως 1,30 ώρες δρόμο. 

Ήμαστε στο 1957· για πρώτη φόρα νοικιάσαμε σπίτι στο Αθανασέϊκο που είχε πυρποληθεί από τους ναζί. Το παλαιό σπίτι ήταν (ανταμικό) χωρισμένο στα 4 και αντιστοιχούσαν στα 4 πρώτα αδέλφια Αθανασίου. Στα 3 από τα 4 με αποζημιώσεις είχαν κτιστεί σπίτια, ενώ εμείς λόγω αθηναϊκής κατοίκησης δεν είχαμε σπίτι. Έτσι μείναμε στο σπίτι του Αθανασίου από την Λάρισα με το παρατσούκλι ο Καπούλας και ο γιος του ο Μαρκεζίνης. Το σπίτι δεν είχε ταβάνι και η μητέρα μου φώναζε από τον φόβο της, όταν έβλεπε να κινούνται νυφίτσες! Το πρόβλημα λύθηκε με τον παππού Δήμο Αθανασίου που κάθε βράδυ κοιμόταν στο σπίτι μας. Όταν έμαθαν στο χωριό τι φοβητσιάρα ήταν η μάνα μου, της κρέμασαν έξω από το σπίτι μας σ’ ένα δένδρο ένα φίδι που είχαν σκοτώσει, μια δεντρογαλιά. Τον επόμενο χρόνο μείναμε στην άλλη άκρη του χωριού, στο σπίτι Κωνσταντόπουλου και τέλος το 1959 τη χρονιά που ξανάκτισαν την κεντρική εκκλησία του χωριού μας, μείναμε δίπλα στην εκκλησία, στου Γκανάτση. Μαζί μας ο πρώτος μας ξάδελφος Νίκος Μαραγκός σε θέση εργολάβου με το συνεργείο του. 

Τα επόμενα 2-3 χρόνια μέχρι το 1963 μείναμε στο σπίτι του θείου μας Γιαγκίνα. Το 1958 ο δασικός δρόμος έφτασε στο χωριό μας. Ο ασφαλτόδρομος όμως έφτασε το 1984 όταν έγινα αιτία να εορταστεί η Ναυτική εβδομάδα στην Πολυθέα και ο τότε υπουργός ναυτιλίας Γιαννόπουλος, γαμπρός της Πολυθέας (Τεγοπούλου) ανέθεσε στο νομάρχη το επόμενο καλοκαίρι να αποκτήσει άσφαλτο η Πολυθέα, πράγμα που έγινε. Το 1962 έγινε το όνειρο του πάτερα μου πραγματικότητα! Μάστορες, πετράδες από το ηπειρώτικο χωριό Πραμάντα με αρχηγό τον μάστρο Παπαδάκο έκτισαν το σπίτι μας στην Πολυθέα. Μέχρι τότε οι τουαλέτες ήταν εκτός σπιτιού· η μητέρα μου όμως επέβαλε η τουαλέτα να είναι όπως στις πόλεις. Έτσι ήταν το πρώτο σπίτι με τουαλέτα εντός του κυρίως σπιτικού. Παραθέτω φωτογραφίες από τα χρονιά εκείνα. Ο πατέρας, φιλανθής από την Ηλιούπολη, δημιούργησε τον πρώτο ανθόκηπο στο χωριό, Σήμερα υπάρχουν πολλοί και πολύ καλύτεροι. Ο πατέρας ήθελε και εμείς δημιουργούσαμε. Εγώ, αγαπώντας αυτόν τον τόπο ονειρευόμουν δρόμους ασφαλτικούς, ηλεκτρικό ρεύμα, τρεχούμενο νερό στα σπίτια, ευκολίες που ήρθαν μετά από 20- 25 χρόνια. Παρόλα αυτά, το χωριό μας τότε ήταν ζωντανό, είχε παραγωγή τυροκομικών, υπήρχαν βιοτεχνίες τυροκομικών· παραθέτω τις Βότσιου, Νινίκα, Μάκα, Αθανασίου Αλέκου (Ζάνα) Αναστασίου Σύρμπα. Αυτές ήταν οι κασαρίες που γνώρισα ενώ παλιά υπήρχε και του Κωτίκα...

p Οι κύριοι από Αριστερά Αθανασίου Ανδρέας και Ξενοφών Νινικάς, Γιώργος Σωτήρης Μιζος,  δεν θυμάμαι, Νάσος Σελιωνης -  ¨Νάσο πιάσε τα βραχέα", Τάκης Σίμος "πρεφτος", εμπρός καθιστός Γιώργος Αναστασίου.  

pΑγωνία να στεγάσουμε την εκκλησιά πριν το  πανηγύρι( 8/9/1959). 

Δραγοβιστινοί στις αρχές του 20ου αιώνα

Κορίτσια του χωριού Πολυθέας , μαζι με τον 18 ή 20χρονο τότε Σελιώνη Μιχάλη! Πάνω του δεξιά η αδερφή του Σελιώνη Ελένη!

Πηγή φωτογραφίας: Ηλίας Μ. Σελιώνης

Παλιοί Δραγοβιστινοι

 

 Φωτογραφία της Πολυθεάτισσας Ερασμίας Πετροπούλου των αρχών του 1930 με τα 3 ανίψια της (Μίμη, Τάσο και Γιάννη Μαλαβάκη). Τη φωτογραφία την έστειλε στον κ. Δημήτρη Κωνσταντινίδη, η 72χρονη  σήμερα κόρη της Ερασμίας, Βιβή Μπαμπατσιά - Δημοπούλου που ζει στο Λος Άντζελες.

Δραγοβιστινοι του περασμένου αιώνα

Ο Χρήστος ( Χρίστος) Τεγόπουλος, με καταγωγή το Δραγοβιστι-Πολυθέα, γεννήθηκε στα Τρίκαλα της Θεσσαλίας το 1870. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα, στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο και εξασκούσε το επάγγελμα του δικηγόρου στην Θεσσαλονίκη, όπου ήταν από χρόνια εγκατεστημένος. Εργάσθηκε επί σειρά ετών κατά την περίοδο του Μακεδονικού αγώνα, ως αντιπρόσωπος στα Τρίκαλα, του Κεντρ. Μακεδονικού κομιτάτου, που είχε έδρα την Αθήνα.

Διετέλεσε δημοτικός σύμβουλος Θεσσαλονίκης και μέλος του αδελφατου του Δημοτικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης. Στις εκλογές, που έγιναν τον Αύγουστο του 1910, εκλέχθηκε βουλευτής Τρικάλων. Απεβίωσε το 1941.

Πηγές: https://docplayer.gr/47524143-Synenteyzis-me-napoleonta-g.html#show_full_text

Wikipedia

Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Το χωριό, ως Δραγοβιτσα!

Πηγή:  «Μονογραφία περί βλάχων ή κουτσόβλαχων»
(«Πανδώρα»,
τόμ. Κ΄, φυλ. 459, 1869)

Παλιοί Δραγοβιστινοι

Ο Ιωάννης Κωτίκας

Ο Ιωάννης Κωτίκας ήταν μεγαλοδικηγόρος των Τρικάλων, με καταγωγή από το Δραγοβιστι- Πολυθέα Ασπροποτάμου. Το 1909 με την οικονομική και ηθική βοήθεια του αδελφού του κατάφερε να δημιουργήσει τον Δικηγορικό Σύλλογο Τρικάλων και να είναι και ο πρώτος εκλεγμένος Πρόεδρος του. Διετέλεσε Βουλευτής κατά την ίδια χρονική περίοδο, με πλούσια πολιτική και κοινωνική δραστηριότητα. Ήταν αδελφός του Δημητρίου (Τάκη) Κωτίκα (1860-1938), γνωστού τυροκόμου και εμπόρου της εποχής.

http://www.fatsimare.gr/retro-photo-istories/2013/07/24/oi-palaioi-arxontes-ton-trikalon-kai-i-syneisfora-toys-stoys-balkani